َ

(ئه‌ز گه‌له‌ك یێ ب ئاقلم)

 

 

 

 

 

سه‌باح ئه‌تروشى

كومكرنا ژمارێن ژنێن دهێن قوتان وكوژتن و به‌ردان یا بوه‌ نه‌ریته‌ك. هه‌ر رۆژناما ڤه‌كى ب مانشێته‌كێ برسقى دێ بینى ل هه‌یڤا بورى كا چه‌ند توند وتیژى به‌رامبه‌ر ژنێ هاتیه‌ كرن, ئه‌م هه‌موو یێن بوینه‌ خرڤه‌كه‌رێن ژمارا.  و ئه‌ڤه‌ نه‌ حنێره‌. كارێ راگه‌هاندنێ و رێكخراوێن ژنان و ئافره‌تان و خویشكان و مافێن مه‌ده‌نێ و هیومان رایتس واتش و په‌رله‌مان و حكومه‌ت و رێڤه‌به‌ریا نه‌ هێلانا توند وتیژیێ...هتد نه‌ تنێ ئه‌وه‌ ڤان كێشان ئاشكرا كه‌ن, ئه‌و ب خۆ یا ئاشكرا یه‌. به‌لكو كارێ وان دێ به‌ریقه‌دار تر بیت ئه‌گه‌ر چاره‌سه‌ر بكه‌ن  و رێژا توند و تیژیێ كێمتر بكه‌ت.

ژن دجڤاكێ مه‌دا خێزانێ د په‌رێسیت و گه‌له‌ك حه‌ز ژ مال ومالاداریێ  و زارۆ و هه‌ڤژینێ خۆ دكه‌ت. ژ به‌رهندێ ته‌حمولا هه‌موو نه‌خوشیه‌كێ دكه‌ت نه‌كه‌ سوبه‌هى ناڤێ به‌ردانێ بهێته‌ سه‌ر یان بهێته‌ كوشتن یان قوتان. لێ گروپه‌ك كه‌تیه‌ كارى پێكولێ دكه‌ن زێده‌تر بارودوخێ ژنێ تێك ده‌ن و ببنه‌ ماشینا شوشتنا مه‌ژیێ وێ ب هێجه‌تا ماف و ماف. به‌رێ وێ دده‌نه‌ دادگه‌هێ دژى بابێ خۆ یان براى یان هه‌ڤژینێ خۆ باخڤه‌ ئه‌ڤه‌ مافێ ته‌ یه‌ و دێ به‌ره‌ڤانیێ ژ ته‌ كه‌ین. تا دگه‌هته‌ به‌ر ده‌ستێن دادگه‌هێ ئه‌ڤرۆ نه‌ سوبه‌هى ئه‌ڤ ژنه‌ به‌رزه‌ بوو یان عه‌سلى هاته‌ قوتان یان به‌ردان وزڤراندن بۆ مالا بابێ وكه‌س نینه‌ چاڤێ خۆ بده‌تێ. دڤیا ده‌زگه‌هێن مافێ ژنێ رێك خوشكه‌ر بن بۆ چاكسازیێ دناڤبه‌ر هه‌ردو لادا, ڤێ ئێكێ كه‌سانێن بسپور و زێده‌ شه‌هره‌زا پێ دڤێن. مه‌ره‌ما من ل ڤێره‌ ئه‌ڤ رێكخراوه‌ پێ كولێ بكه‌ن ئاگرێ ب ڤه‌مرینن ب كێمترین زیان و ب قازانجه‌كا باش.

ئه‌ڤ ژنه‌ ئه‌ڤرۆ و لڤى وه‌ختى مه‌ دڤێت نه‌ ڤێت یا ل ژێر ده‌ستێن ژماره‌كا كه‌سان هێزا وان گه‌له‌ك زێده‌تره‌ ژ هێزا لایه‌نێن دى, له‌ورا یا گرنگ  ئه‌وه‌ ئه‌ڤ رێكخراوه‌ هنده‌ك پێنگاڤێن دن پاڤێژن كا دێ چه‌وان ئه‌ڤ ژنه‌ ل ژێر  حوكمێ هه‌ڤژینى و بابێ و مامێ وبرایى و ئیجاخێ خوه‌ پارێزیت؟ نه‌ هێته‌ كوژتن نه‌ قوتان نه‌ به‌ردان و بێ سه‌رشورى, ئه‌م بلا د راست گوو بین لایه‌نێ دى (هه‌ڤژین, باب, مام, برا,  ئیجاخ) یێ هاتیه‌ پشت گوه هاڤێتن. تنێ یێ دبێژنه‌ ژنێ زه‌ندكێن خۆ هه‌لده‌ و ب ناڤ كه‌ڤه‌.  ئه‌ڤه‌ ژى بێ ئاقلى و شاشیه‌كا مه‌زنه‌ دهێته‌ كرن.

 دێ ب سه‌رهاتیه‌كێ ب دوماهیك ئینم ومه‌ره‌ما من هه‌مو ئه‌ڤه‌یه‌ ( جاره‌كێ زه‌لامه‌ك د به‌ر په‌نجه‌را جیرانێ خۆ دبورى, گوه لێ دبیت كو جیرانێ وى یێ دبێژیت: ئه‌ز گه‌له‌ك یێ ب ئاقلم.. ئه‌ڤ كه‌سه‌ مه‌نده‌هوش ما دپه‌نجه‌رێدا به‌رێخۆ دایێ یێ ده‌ستێ خۆ ب سه‌رێ خۆدا دئینیت و به‌رده‌وام یێ وه‌ دبێژیت. راست چو ژۆر و گوتێ جیران ته‌ خێره‌ تۆ وه‌ دبێژى؟ كى دبێژیت تۆ یێ ب ئاقلى؟ شه‌رمه‌ تو په‌سنا خو دكه‌ى . جیرانى به‌رسڤا دا و گوت: ئه‌ز ژ به‌ر وێ چه‌ندێ دبێژم چونكه‌ تا نهه‌ كه‌سێ سه‌رێ من نه‌ شكاندیه‌ و ئه‌ڤه‌ ژ ئاقلیا منه‌..

ئه‌ڤ زه‌لامه‌ ب توه‌رى ژ مالا وى ده‌ركه‌ت و عه‌هد ل سه‌ر روحا خۆ دا ئیلا سه‌رێ وى بشكێنیت.

ل رۆژا دوڤدا دیت جیرانێ وى یێ ئاقل یێ ره‌زێ خۆ ئاڤ دده‌ت. ده‌ست دا مه‌ربێلا خۆ ئاڤ ل سه‌ر گرت بێ ده‌ستیریا وى وه‌رگریت وئێخسته‌ ناڤ ره‌زێ خۆ. چاڤه‌رێ ما جیرانێ وى یێ ئاقل بهێت و گازنده‌كێ بكه‌ت دا, دا مه‌ربێله‌كێ ل سه‌رێ وى بده‌ت. هه‌مى مه‌ره‌ما وى شكاندنا سه‌رێ جیرانى بۆ. جیرانێ وى ل دووڤ ئاڤێ هات دیت یا ل سه‌ر هاتیه‌ برین نه‌ گوتێ ته‌ بۆ وه‌كر  گازى وى زه‌لامى كر و گوتى: خودێ قوه‌تێ بده‌ته‌ ته‌ جیران. دێ كه‌نگى ب دوماهیك هێى دا پاش ئاڤێ به‌رده‌مه‌ سه‌ر ره‌زێ خۆ؟.

زه‌لامى گوتێ:پشت راست به‌ ئه‌ز خلاس نابم تا رۆژ ئاڤا دبیت.

جیرانێ ب ئاقل: باشه‌ هه‌ما دێ سوباهى ئاڤدانا خۆ كه‌م.

زه‌لام: سوبه‌هى ژى دورا منه‌.

جیرانێ ب ئاقل: هه‌ما دێ ب شه‌ڤ ئاڤدانا خۆ كه‌م.

زه‌لام: نه‌خیر نابیت ب شه‌ڤ ژى ئاڤدانێ بكه‌ى ئاڤ به‌س بۆ من وئه‌گه‌ر ئه‌ز خلاس بوم دێ به‌رده‌مه‌ شوڤێ و نابیت تۆ ره‌زێ خۆ ئاڤده‌ى. ئه‌ز دێ ره‌زێ ته‌ هشك كه‌م

جیرانێ ب ئاقل: باشه‌ جیران هه‌ما پێدڤى ناكه‌ت من ره‌زێ ب ئاڤ هه‌بیت من هنده‌ك بنێن باهیڤ و دارێن دێم هه‌نه‌ هه‌ما دێ ئه‌ڤ ساله‌ ژ به‌رهه‌مێ دێم خوم.

زه‌لامى ب توره‌یڤه‌ گوتێ: دێ رۆژه‌كێ هه‌میا داقوتم  و كه‌مه‌ گێنیكا بۆ خۆ به‌مه‌ مال ...ته‌ زانى.

جیرانێ ب ئاقل: ته‌ عافیه‌ت بن جیران باوه‌ر كه‌ هێش یێن سالا بۆرى تژى خانى نه‌ تێرا من سێ سالێن دى هه‌نه‌. هه‌ما بلا بۆ ته‌ بن.

زه‌لام: ولاهى عه‌فیه‌... ئه‌گه‌ر تۆ ئه‌ڤ مرۆڤه‌یى, كه‌س نه‌شێت سه‌رێ ته‌ بشكێنیت. وه‌ره‌ ئه‌ڤه‌ من ئاڤێ به‌رده‌ سه‌ر ره‌زێ ته‌, راسته‌ تۆ مرۆڤه‌كێ ب ئاقلى).

بلا ئه‌ڤ سه‌رهاتیه‌ ببیته‌ ده‌رگه‌هه‌ك بۆ هه‌ر ژنه‌كێ بزانیت كا دێ چه‌وان سه‌رێ خۆ پارێزیت ژ شكاندنێ. وزه‌لامێ توره‌ وه‌كى ڤێ زه‌لامى نه‌رم كه‌ت و ب ده‌ست خۆ ئاڤێ به‌رده‌ته‌ سه‌ر ره‌زێ ته‌.